فرق پروکسی و VPN به زبان ساده (بدون حرف‌های گنگ!)

اگه تا حالا اسم VPN و Proxy (پروکسی) به گوشت خورده ولی دقیق نمی‌دونی فرقشون چیه، تنها نیستی!
خیلی‌ها فکر می‌کنن این دوتا یکی‌ان یا هر دو «اینترنت رو مخفی می‌کنن»؛ اما واقعیت اینه که کاربرد، امنیت و حتی ریسک‌شون کاملاً با هم فرق داره.

توی این مقاله، خیلی خودمونی و ساده می‌گیم:

• پروکسی چیه؟
• VPN چیه؟
• فرقشون دقیقاً کجاست؟
• کِی VPN بهتره و کِی پروکسی؟

اول از همه: IP یعنی چی؟

قبل از هر چیز، یه مفهوم خیلی مهم رو روشن کنیم 👇
IP مثل آدرس خونه‌ته تو اینترنت. هر سایتی که میری، می‌فهمه از کدوم کشور و با چه دستگاهی وصل شدی.

هم VPN هم Proxy میان این IP رو مخفی یا عوض می‌کنن، اما روششون فرق داره.

پروکسی (Proxy) چیه؟ 🧩

پروکسی رو می‌تونی مثل یه واسطه ساده تصور کنی.

📌 وقتی از پروکسی استفاده می‌کنی:

• درخواستت اول میره به سرور پروکسی
• بعد از اونجا میره به سایت مقصد
• سایت، IP پروکسی رو می‌بینه، نه IP واقعی تو

مثال خیلی ساده:

مثل اینه که به دوستت بگی:

«تو برو از مغازه خرید کن، اسم منو نگو»

مزایای پروکسی ✅

• راه‌اندازی سریع و ساده
• معمولاً رایگانه
• برای باز کردن بعضی سایت‌های فیلتر شده جواب می‌ده
• مناسب کارهای سبک (مثلاً باز کردن یه سایت خاص)

معایب پروکسی ❌

• امنیت خیلی پایین
• اطلاعاتت رمزگذاری نمی‌شه
• فقط روی یک برنامه یا مرورگر کار می‌کنه
• بعضی پروکسی‌ها اطلاعات کاربر رو ذخیره می‌کنن 😬

👉 نتیجه: پروکسی بیشتر برای دور زدن ساده محدودیت‌هاست، نه امنیت.

VPN چیه؟ 🔐

VPN مخفف Virtual Private Network یعنی «شبکه خصوصی مجازی».

VPN فقط IP رو عوض نمی‌کنه، بلکه:

• کل اینترنت دستگاهت رو رمزگذاری می‌کنه
• بین تو و اینترنت یه تونل امن می‌سازه

مثال ساده:

VPN مثل اینه که:

توی یه تونل ضدگلوله و قفل‌شده حرکت کنی که هیچ‌کس نتونه ببینه داخلش چی می‌گذره

مزایای VPN ✅

• امنیت بالا 🔒
• رمزگذاری کامل اطلاعات
• محافظت در وای‌فای عمومی (کافه، فرودگاه و…)
• کار روی همه برنامه‌ها (نه فقط مرورگر)
• حفظ حریم خصوصی واقعی

معایب VPN ❌

• معمولاً پولیه (VPN خوب رایگان نیست!)
• ممکنه کمی سرعت رو کم کنه
• نیاز به نصب نرم‌افزار داره

فرق اصلی پروکسی و VPN به زبان خیلی ساده

بیایم همه‌چی رو تو یه جدول جمع‌بندی کنیم 👇

ویژگی	پروکسی	VPN
تغییر IP	✅	✅
رمزگذاری اطلاعات	❌	✅
امنیت	❌ پایین	✅ بالا
کل اینترنت دستگاه	❌	✅
مناسب کار حرفه‌ای	❌	✅
ریسک لو رفتن اطلاعات	زیاد	خیلی کم

کِی پروکسی استفاده کنیم؟

پروکسی به درد این موقعیت‌ها می‌خوره:

• فقط می‌خوای یه سایت خاص باز شه
• امنیت برات مهم نیست
• کار سبک و موقتی داری
• روی سیستم سازمانی نمی‌تونی VPN نصب کنی

⚠️ برای لاگین، پرداخت، ایمیل و کارهای حساس؟ نه!

کِی VPN انتخاب بهتریه؟

• امنیت اطلاعات مهمه
• با وای‌فای عمومی کار می‌کنی
• نمی‌خوای کسی فعالیت اینترنتت رو ببینه
• کار حرفه‌ای، فریلنسری یا IT انجام می‌دی
• دنبال حریم خصوصی واقعی هستی

VPN انتخاب درستیه وقتی:

یه باور غلط رایج 🚫

❌ «هر چیزی که IP رو عوض کنه امنه»

واقعیت:

تغییر IP بدون رمزگذاری = امنیت الکی

پروکسی فقط نقاب می‌زنه،
VPN هم نقاب می‌زنه هم زره می‌پوشونه 😄

جمع‌بندی نهایی

اگر بخوای خیلی خلاصه بدونی:

• پروکسی = سریع، ساده، ناامن
• VPN = امن، حرفه‌ای، قابل اعتماد

👉 برای وب‌گردی ساده: شاید پروکسی
👉 برای امنیت، حریم خصوصی و کار جدی: قطعاً VPN